Een positieve zwangerschapstest. Twee streepjes die ineens je hele wereld kunnen veranderen. Misschien begint meteen het dromen: een baby, een naam, een kamertje, een toekomst samen. En dan kan het verschrikkelijk moeilijk zijn wanneer die zwangerschap onverwacht eindigt. Een miskraam is een verdrietige gebeurtenis waar veel vrouwen en hun partners mee te maken krijgen. Toch wordt er niet altijd gemakkelijk over gepraat. Soms omdat mensen niet weten wat ze moeten zeggen, soms omdat het verdriet moeilijk onder woorden te brengen is. In deze blog vertellen we wat een miskraam is, hoe je een miskraam kunt herkennen, waardoor het kan ontstaan en vooral ook wat er daarna gebeurt. Maar misschien nog belangrijker: we staan stil bij het verdriet dat erbij kan komen kijken.

Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een zwangerschap voordat de baby levensvatbaar is. In Nederland wordt meestal gesproken over een miskraam wanneer een zwangerschap in de eerste 16 weken eindigt. Een miskraam komt helaas relatief vaak voor. Naar schatting eindigt ongeveer 10 tot 20 procent van de zwangerschappen in een miskraam. Vaak gebeurt dit al heel vroeg in de zwangerschap, soms zelfs voordat iemand weet dat ze zwanger is. Dat het vaak voorkomt, maakt het verdriet natuurlijk niet kleiner. Voor degene die de zwangerschap verliest, was het misschien al een baby in gedachten. Er waren misschien al plannen, verwachtingen en dromen gemaakt. Een miskraam is daarom niet zomaar het verliezen van een zwangerschap. Het kan voelen als het verliezen van een toekomstbeeld.

Hoe herken je een miskraam?

Een miskraam kan op verschillende manieren verlopen. Niet iedereen heeft dezelfde klachten. Een veelvoorkomend verschijnsel is bloedverlies. Dit kan licht zijn, maar ook vergelijkbaar met of heviger dan een menstruatie. Er kunnen ook stolsels of weefsel worden verloren.

Daarnaast kunnen er klachten ontstaan zoals:

• buikpijn of krampen;
• rugpijn;
• bloedverlies;
• het verliezen van vocht;
• het verliezen van weefsel;
• het plotseling verdwijnen van zwangerschapsklachten.

Bloedverlies betekent overigens niet automatisch dat er sprake is van een miskraam. Vooral in het begin van de zwangerschap komt bloedverlies ook voor terwijl de zwangerschap wel goed blijft gaan. Heb je tijdens je zwangerschap bloedverlies, hevige buikpijn of maak je je zorgen? Neem dan contact op met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog.

Waardoor ontstaat een miskraam?

Misschien is dit wel een van de eerste vragen die iemand na een miskraam heeft: “Waarom is dit gebeurd?” In veel gevallen is daar helaas geen duidelijk antwoord op. Een groot deel van de vroege miskramen ontstaat doordat er bij de ontwikkeling van het embryo iets misgaat met de chromosomen. Het lichaam stopt dan op een natuurlijke manier met de zwangerschap. Het is ontzettend belangrijk om te weten dat een miskraam meestal niet wordt veroorzaakt door iets wat je hebt gedaan.

Je hebt niet te hard gewerkt.

Je hebt niet verkeerd gegeten.

Je hebt niet verkeerd gelegen.

Je hebt niet te veel gelopen.

En je hebt de miskraam niet veroorzaakt doordat je een keer stress had. Voor veel vrouwen kan schuldgevoel een groot onderdeel van het verdriet worden. Toch is het belangrijk om jezelf daar niet de schuld van te geven.

Een miskraam is niet jouw schuld

Wanneer een zwangerschap eindigt, kunnen er allerlei gedachten door je hoofd gaan.

“Had ik maar eerder gebeld…”

“Had ik maar meer rust genomen…”

“Misschien had ik dit niet moeten eten…”

“Heb ik iets verkeerd gedaan?”

Die gedachten zijn begrijpelijk, maar in de meeste gevallen is er niets wat je anders had kunnen doen. Een vroege miskraam ontstaat meestal door een afwijking in de ontwikkeling van de zwangerschap. Het lichaam herkent dat de zwangerschap zich niet goed kan ontwikkelen en beëindigt deze. Dat maakt het verdriet niet minder groot, maar misschien kan het helpen om te weten dat jij hier meestal geen schuld aan hebt.

Wat gebeurt er na een miskraam?

Wanneer een miskraam wordt vermoed, kan de verloskundige of gynaecoloog onderzoeken wat er aan de hand is. Vaak wordt hiervoor een echo gemaakt. Wanneer duidelijk is dat de zwangerschap is geëindigd, bespreekt de zorgverlener met je wat er daarna kan gebeuren. Soms komt het lichaam zelf op gang en wordt het zwangerschapsweefsel vanzelf afgestoten. Dit wordt een spontane miskraam genoemd. Soms blijft er weefsel achter in de baarmoeder. In overleg met een arts kan dan worden gekeken welke behandeling het beste past. Afhankelijk van de situatie kan worden gekozen voor afwachten, medicatie of een behandeling waarbij het resterende zwangerschapsweefsel wordt verwijderd. Welke keuze passend is, hangt af van de medische situatie en van jouw persoonlijke voorkeuren.

Het lichamelijke herstel

Na een miskraam heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Het bloedverlies kan nog enige tijd aanhouden. Ook kunnen buikpijn en krampen voorkomen. Je hormoonspiegels veranderen opnieuw en daardoor kunnen zwangerschapsverschijnselen geleidelijk verdwijnen. Maar lichamelijk herstel betekent niet automatisch dat je je emotioneel ook meteen beter voelt. Je lichaam kan misschien na een paar dagen of weken alweer verdergaan, terwijl je hoofd en hart daar nog helemaal niet aan toe zijn.

Het verdriet na een miskraam

Een miskraam kan ontzettend veel emoties oproepen. Verdriet, boosheid, schuldgevoel, teleurstelling, jaloezie, ongeloof en machteloosheid kunnen elkaar afwisselen. Misschien voel je je op het ene moment sterk en op het volgende moment helemaal niet. Ook het moment waarop je iemand met een baby ziet, een zwangere vrouw tegenkomt of een zwangerschapsaankondiging op sociale media voorbij ziet komen, kan ineens ontzettend pijnlijk zijn. Dat betekent niet dat je iemand anders zijn geluk niet gunt. Het betekent simpelweg dat jouw eigen verdriet op dat moment heel dichtbij komt.

Troostende gids

Ook voor de partner is het verlies echt

Bij een miskraam gaat de aandacht vaak vanzelf naar degene die lichamelijk de zwangerschap heeft doorgemaakt. Maar ook de partner kan enorm verdriet hebben. Misschien had hij of zij zich al voorgesteld hoe het zou zijn om vader of moeder te worden. Misschien waren er samen al plannen gemaakt. Partners kunnen hun verdriet bovendien heel verschillend verwerken. De een wil er veel over praten, terwijl de ander zich juist terugtrekt. Probeer elkaar hierin ruimte te geven. Er bestaat geen juiste manier om met een miskraam om te gaan.

Praat erover als je daar behoefte aan hebt

Een miskraam kan soms een eenzaam gevoel geven. Misschien weet bijna niemand dat je zwanger was. Of misschien had je het juist aan veel mensen verteld en moet je nu vertellen dat de zwangerschap is geëindigd. Doe vooral wat voor jou goed voelt. Je hoeft niet aan iedereen uitleg te geven. Maar probeer je verdriet ook niet helemaal alleen te dragen. Praat met je partner, een goede vriendin, familielid of je verloskundige. Sommige mensen vinden het prettig om contact te hebben met anderen die hetzelfde hebben meegemaakt. En wanneer het verdriet je langere tijd blijft overspoelen of je merkt dat je vastloopt, is het absoluut niet verkeerd om professionele hulp te zoeken.

Wanneer kun je weer zwanger worden?

Na een miskraam kan de menstruatiecyclus zich relatief snel herstellen. Een eisprong kan al plaatsvinden voordat je eerste menstruatie weer komt. Wanneer je opnieuw zwanger wilt worden, kun je met je verloskundige of huisarts bespreken wanneer dat voor jou verstandig is. Lichamelijk is er na een vroege miskraam meestal geen lange wachttijd nodig. Emotioneel kan het echter een heel ander verhaal zijn. De ene vrouw denkt na een paar weken alweer aan een nieuwe zwangerschap. Een ander heeft maanden nodig voordat ze zich daar überhaupt toe in staat voelt. Er is geen juiste termijn. Je hoeft niet opnieuw zwanger te worden omdat anderen vinden dat het “weer tijd is”. En je hoeft je ook niet schuldig te voelen wanneer je juist heel graag opnieuw zwanger wilt worden.

Een volgende zwangerschap kan spannend zijn

Wanneer je na een miskraam opnieuw zwanger raakt, kan dat een bijzondere combinatie van emoties geven. Natuurlijk kan er enorme blijdschap zijn. Maar daarnaast kan er ook angst ontstaan. Bij ieder toiletbezoek kijk je misschien of er bloedverlies is. Iedere buikpijn kan je laten schrikken. En misschien voelt het moeilijk om opnieuw enthousiast te worden, omdat je bang bent dat het weer misgaat. Dat is heel begrijpelijk. Een eerdere miskraam kan ervoor zorgen dat een volgende zwangerschap anders voelt. Praat hierover met je verloskundige. Het kan helpen om je onzekerheden uit te spreken en samen te kijken naar extra begeleiding of controles wanneer dat nodig is.

Je hoeft je baby niet te vergeten

Misschien heb je maar kort zwanger mogen zijn. Misschien heb je nooit een hartje horen kloppen. Misschien had je al een naam bedacht of een eerste rompertje gekocht. Hoe kort de zwangerschap ook heeft geduurd, jouw verdriet mag er zijn. Sommige ouders vinden het fijn om iets tastbaars te bewaren, zoals een echo, een briefje, een foto of een klein aandenken. Anderen willen juist helemaal niets bewaren. Ook hierin bestaat geen goed of fout. Het gaat erom wat voor jou helpt.

Een miskraam verdient aandacht

Een miskraam is misschien medisch gezien iets wat vaak voorkomt, maar voor degene die het meemaakt kan het een enorm verlies zijn. Daarom is het belangrijk dat we erover blijven praten. Niet om het verdriet groter te maken, maar juist om te laten weten: Je bent niet alleen. Je hoeft niet “sterk” te zijn. Je hoeft niet snel weer verder. Je hoeft niet te doen alsof het allemaal wel meevalt omdat het een vroege zwangerschap was. Je mag verdriet hebben om de baby die je misschien nooit hebt leren kennen. Je mag boos zijn. Je mag bang zijn voor een volgende zwangerschap. Je mag zelfs tegelijkertijd verdrietig én hoopvol zijn.

Voor iedereen die een miskraam heeft meegemaakt

Misschien lees je deze blog omdat je zelf een miskraam hebt meegemaakt. Misschien is het nog maar net gebeurd en voelt alles nog onwerkelijk. Of misschien is het al jaren geleden, maar blijft de herinnering altijd een beetje bij je. Weet dan dat je gevoelens er mogen zijn. Een miskraam is niet “gewoon een beetje bloedverlies”. Het kan het einde betekenen van een verwachting, een droom en een toekomst die je al voorzichtig voor je zag. Neem de tijd die jij nodig hebt. Praat wanneer je wilt praten. Huil wanneer je moet huilen. Zoek steun wanneer het alleen te zwaar wordt. En vergeet vooral dit niet:

Je hebt je baby niet minder liefgehad omdat je hem of haar maar kort bij je hebt gehad.
En je hoeft je verdriet niet te verantwoorden. 🤍

Let op: deze blog bevat algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Bij bloedverlies, hevige buikpijn, koorts, veel bloedverlies of andere klachten tijdens of na een zwangerschap is het belangrijk om contact op te nemen met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog.